Miękki, wilgotny miąższ z lekką kwaskowatością jogurtu, kawałki jabłek, które nie rozpadają się w papkę, i zapach cynamonu z cytryną już w trakcie pieczenia. To ciasto na każdy dzień, bez miksera planetarnego i bez kombinowania. Jogurt naturalny i olej robią tu całą robotę: wypiek zostaje miękki jeszcze trzeciego dnia, a ubite jajka dają mu strukturę, której nie ma w klasycznych ciastach „wymieszaj i wlej”. Poniższe proporcje dotyczą tortownicy o średnicy 23 cm.
Składniki na ciasto jogurtowe z jabłkami
Jajka i jogurt powinny mieć temperaturę pokojową, więc najlepiej wyjąć je z lodówki 30-40 minut wcześniej. Zimne składniki gorzej się łączą i ciasto wychodzi bardziej zbite.
- 3 duże jajka (rozmiar L)
- 150 g cukru drobnego
- 250 g gęstego jogurtu naturalnego (bez cukru, 2-3% tłuszczu lub grecki)
- 100 ml oleju rzepakowego
- 2 łyżeczki ekstraktu waniliowego
- skórka otarta z 1 cytryny (dobrze umytej, najlepiej niewoskowanej)
- 250 g mąki pszennej typ 450 lub 500
- 2 łyżeczki proszku do pieczenia
- ½ łyżeczki sody oczyszczonej
- 1 łyżeczka cynamonu
- szczypta soli
- 3 średnie jabłka (ok. 500 g przed obraniem), np. szara reneta, antonówka, Ligol
- 1 łyżka soku z cytryny
- do posypania: 1 łyżka cukru wymieszana z ½ łyżeczki cynamonu
- masło i bułka tarta lub papier do pieczenia do formy
Przygotowanie krok po kroku
- Piekarnik nagrzać do 175°C (góra-dół, bez termoobiegu). Dno tortownicy wyłożyć papierem, boki natłuścić masłem i oprószyć bułką tartą.
- Dwa jabłka obrać i pokroić w kostkę o boku około 1 cm. Trzecie jabłko przekroić na pół, usunąć gniazdo nasienne i pokroić w cienkie plasterki, bez obierania, bo skórka ładnie wygląda na wierzchu. Wszystko skropić sokiem z cytryny.
- Jajka ubijać z cukrem i solą mikserem przez 4-5 minut, aż masa jasno zbieleje, zwiększy objętość mniej więcej dwukrotnie i po uniesieniu miksera zostawi widoczną wstęgę.
- Na niskich obrotach wlewać cienkim strumieniem olej, a potem dodać jogurt, wanilię i skórkę z cytryny. Całość ma być gładka i kremowa.
- Mąkę przesiać z proszkiem do pieczenia, sodą i cynamonem. Jedną łyżkę tej mieszanki odsypać i wrzucić do niej jabłka pokrojone w kostkę.
- Suche składniki dodać do masy jajecznej w dwóch turach, mieszając szpatułką tylko do momentu, gdy zniknie mąka. Na koniec delikatnie wmieszać jabłka z mąką.
- Ciasto przełożyć do formy i wyrównać. Na wierzchu ułożyć plasterki jabłka, lekko wciskając je w masę, i posypać cukrem z cynamonem.
- Piec 50-55 minut na środkowej półce. Po 35 minutach, jeśli wierzch za szybko brązowieje, przykryć go luźno kawałkiem folii aluminiowej.
- Gotowość sprawdzić drewnianym patyczkiem wbitym w miejsce bez jabłka. Ma wyjść suchy lub z kilkoma wilgotnymi okruszkami.
- Ciasto zostawić w formie na 10-15 minut, potem zdjąć obręcz i przełożyć na kratkę.
Mąkę mieszać z mokrymi składnikami tylko do połączenia. Każde dodatkowe mieszanie rozwija gluten, a ciasto z puszystego robi się gumowate i dostaje tunele pod skórką.
Łyżka mąki, w której obtoczone są jabłka, nie jest fanaberią. Kostki z mokrego owocu mają tendencję do osiadania na dnie, a lekka warstwa mąki trzyma je w masie. Wilgotność tego ciasta pochodzi z jogurtu i oleju, a nie z soku z jabłek, więc zbyt soczyste owoce wcale nie pomagają.
Jabłka i jogurt: co wybrać do tego ciasta
Jakie jabłka do ciasta jogurtowego
Najlepiej sprawdzają się odmiany twarde i kwaskowate: szara reneta, antonówka, Boskoop, Jonagold, Ligol. W piekarniku zachowują kształt i równoważą słodycz ciasta. Gdy trafią się jabłka kwaśne jak limonka, można zwiększyć cukier o 20 g.
Odmiany mączyste, takie jak Golden Delicious czy stare, leżakowane Gala, w trakcie pieczenia zamieniają się w musową masę. Wciąż będzie to smaczne, ale zniknie efekt wyraźnych kawałków owocu.
Kostka 1 cm to rozmiar sprawdzony. Większe kawałki nie zdążą się upiec w środku i puszczą wodę, a mniejsze rozpuszczą się w cieście.
Jaki jogurt wybrać
Najlepszy jest gęsty jogurt naturalny w okolicach 2-3% tłuszczu. Jogurt grecki też się nadaje i daje ciasto nieco bardziej zwarte, lekko kremowe. Rzadki jogurt typu pitnego można zastosować, ale wtedy mąki może zabraknąć i lepiej dodać 15-20 g więcej.
Jogurty smakowe odpadają, bo cukier w nich zawarty zaburza proporcje i wypiek wychodzi przesłodzony. Jogurt niskotłuszczowy (poniżej 1,5%) da ciasto bardziej suche, więc jeśli tylko taki jest pod ręką, warto zwiększyć ilość oleju o 1-2 łyżki.
Połączenie jogurtu z sodą daje dodatkowy wzrost ciasta, bo kwas z jogurtu reaguje z sodą już na etapie mieszania. Dlatego ciasto po wymieszaniu należy od razu piec i nie odstawiać go na później.
Wartości odżywcze
Ciasto wystarcza na 10 porcji. Jedna porcja (ok. 110 g) to w przybliżeniu:
- energia: ok. 290 kcal
- białko: 5-6 g
- tłuszcz: 12 g
- węglowodany: 40 g, w tym cukry ok. 22 g
- błonnik: 1,5 g
Wartości są orientacyjne i zależą od wielkości jabłek oraz rodzaju jogurtu. Zamiana oleju na roztopione masło niewiele zmienia kaloryczność, ale wyraźnie zmienia smak, który robi się bardziej maślany i mniej neutralny.
Typowe błędy i jak ich uniknąć
Ciasto opadło po wyjęciu z piekarnika? Zwykle winne jest otwieranie drzwiczek w pierwszych 30 minutach lub za wysoka temperatura, przez co wierzch zarumienił się szybciej niż środek się związał. Przy piekarnikach, które grzeją mocniej niż wskazuje pokrętło, warto zejść do 165°C i wydłużyć czas o 5-8 minut.
Gdy wnętrze jest zbite i gumowate, sprawa jest prosta: za długo mieszane po dodaniu mąki. Wilgotna, mokra smuga przy dnie to z kolei efekt zbyt soczystych jabłek lub zbyt dużej ilości owoców. Przy dużych, bardzo wodnistych jabłkach lepiej zetrzeć je na tarce o grubych oczkach i odcisnąć nadmiar soku, a mąkę zwiększyć o 1-2 łyżki.
Forma też ma znaczenie. W keksówce 28 cm ciasto będzie wyższe i potrzebuje około 60-65 minut, a środek jest bardziej wilgotny. W większej formie, np. 26 cm, ciasto wyjdzie płaskie i wyschnie szybciej, więc czas pieczenia skraca się do około 40 minut.
Przechowywanie i podawanie
Najlepiej smakuje po całkowitym wystudzeniu, czyli po około 1,5 godziny. Ciepłe jest jeszcze mało stabilne i trudno je równo pokroić. Po wystudzeniu można oprószyć cukrem pudrem albo polać cienką warstwą lukru z cukru pudru i soku z cytryny.
W szczelnym pojemniku w temperaturze pokojowej ciasto zachowuje świeżość przez 3 dni, a w lodówce do 5 dni, choć wtedy najlepiej podgrzać kawałek 15-20 sekund w mikrofalówce. Pokrojone na porcje można zamrażać do 2 miesięcy, a rozmrażać w temperaturze pokojowej.
Do porcji pasuje łyżka gęstej śmietany, kulka lodów waniliowych lub gęsty jogurt z odrobiną miodu. W wersji jesiennej dobrze działa dodatek garści posiekanych orzechów włoskich do ciasta albo płatków migdałów na wierzchu, które w piekarniku robią chrupiącą skorupkę.
