Ciasto kataifi, czyli cienkie nitki przypominające drobny makaron, po upieczeniu w maśle zamienia się w złotą, bardzo chrupiącą strukturę, a praca z nim jest łatwiejsza niż z klasycznym ciastem filo. Nie rwie się, nie wymaga smarowania arkusz po arkuszu, a gotowy deser wygląda jak z cukierni. Poniżej przepis bazowy na gniazdka kataifi z orzechami i syropem, a dalej kilka innych kierunków, w których to ciasto sprawdza się równie dobrze.

Składniki na 12 gniazdek kataifi

Ciasto kataifi kupuje się zwykle mrożone, w opakowaniach po 400–500 g. Do przepisu potrzeba 250 g, resztę można zamrozić ponownie.

  • 250 g ciasta kataifi (rozmrożonego)
  • 130 g masła klarowanego (lub zwykłego, roztopionego)
  • 120 g pistacji łuskanych, niesolonych
  • 80 g orzechów włoskich
  • 2 łyżki cukru
  • 1 łyżeczka cynamonu
  • szczypta mielonego kardamonu (opcjonalnie)

Syrop:

  • 150 g cukru
  • 150 ml wody
  • 1 łyżka miodu
  • 1 łyżka soku z cytryny
  • 1 łyżeczka wody różanej (opcjonalnie)

Przygotowanie

  1. Syrop gotuje się jako pierwszy, bo musi całkowicie ostygnąć. Cukier, wodę i miód zagotować w małym rondlu, zmniejszyć ogień i gotować 8–10 minut, bez mieszania. Na koniec dodać sok z cytryny i wodę różaną. Syrop po ostudzeniu ma przypominać płynny miód.
  2. Ciasto kataifi wyjąć z lodówki (rozmrażać w niej około 12 godzin), włożyć do dużej miski i palcami rozdzielić nitki, żeby nie było zbitych kłębków. Ciasto łatwo wysycha, więc do czasu użycia lepiej przykryć je wilgotną ściereczką.
  3. Piekarnik nagrzać do 180°C (góra-dół). Formę na 12 muffinek wysmarować roztopionym masłem, także ścianki.
  4. Orzechy posiekać na grube okruchy, nie na pył, bo w gniazdku powinny dawać strukturę. Wymieszać z cukrem, cynamonem i kardamonem.
  5. Rozdzielone kataifi zalać masłem i dokładnie wymieszać rękami, aż każda nitka będzie natłuszczona. Masła ma być tyle, żeby ciasto było wilgotne, ale nie pływało w tłuszczu.

Do każdego wgłębienia formy trafia około 20 g ciasta, czyli taka porcja, jaką można objąć dłonią w luźną kulkę.

  1. Połowę ciasta podzielić na 12 części i wcisnąć na dno oraz ścianki foremek, mocno dociskając łyżką. Zbyt luźne gniazdko rozsypie się po wyjęciu.
  2. Do każdego włożyć około 1 łyżki nadzienia orzechowego, a na wierzch rozłożyć resztę kataifi w cienkiej warstwie. Lekko docisnąć.
  3. Piec 25–30 minut, do głębokiego złotego koloru. Jasne gniazdka po zalaniu syropem szybko zmiękną, więc lepiej, żeby brzegi były wyraźnie przyrumienione.
  4. Gorące gniazdka od razu po wyjęciu z piekarnika polać zimnym syropem, po około 1 łyżce na sztukę. Syrop zasyka i wsiąka błyskawicznie. Odstawić na 15 minut, potem wyjąć z formy.

Zasada jest prosta: gorące ciasto, zimny syrop (albo odwrotnie). Gdy obie części są ciepłe, wszystko zamienia się w mokrą masę i chrupkość znika.

Jak pracować z ciastem kataifi

Kataifi wybacza więcej niż filo, ale kilka rzeczy wpływa na efekt. Ciasto mrożone rozmraża się powoli w lodówce, bo w temperaturze pokojowej skrapla się na nim woda i nitki sklejają się w twardą bryłę. Po rozmrożeniu nie wolno go ponownie mrozić w całości, więc niewykorzystaną część warto od razu podzielić na porcje.

Do natłuszczania najlepiej nadaje się masło klarowane, bo nie zawiera wody i daje bardziej szklistą, kruchą strukturę. Zwykłe masło też działa, ale gniazdka są wtedy odrobinę mniej chrupiące. Oliwa się nie sprawdza, bo zmienia smak i daje cięższy efekt.

Kataifi można podprażyć także na patelni. Na średnim ogniu, w 2–3 łyżkach masła, przez 6–8 minut, z częstym mieszaniem, robi się z niego chrupiący, złoty „makaron” do posypywania lodów, panna cotty czy jogurtu z owocami.

Inne pomysły na chrupiące desery z kataifi

Czekolada dubajska z kataifi i kremem pistacjowym

Ta wersja jest dziś najbardziej rozpoznawalna. Na patelni podprażyć 100 g kataifi w 1 łyżce masła, do złotego koloru, i ostudzić. Wymieszać z 100 g kremu pistacjowego (czystej pasty z pistacji, nie wersji z dodatkiem cukru i oleju palmowego) oraz 1 łyżką tahini. Tahini łagodzi słodycz i nadaje lekko prażony smak.

Formę silikonową lub blaszkę wyłożoną papierem posmarować roztopioną czekoladą (około 200 g, mleczna lub gorzka), wstawić na 10 minut do lodówki, wyłożyć nadzienie i przykryć kolejną warstwą czekolady. Całość chłodzić co najmniej 2 godziny. Czekoladę dobrze jest wcześniej temperować, a przynajmniej nie przegrzewać (maksymalnie 45°C), bo inaczej po stężeniu pojawi się szary nalot.

Gniazdka z kremem mascarpone i owocami

Do tej wersji gniazdka piecze się bez nadzienia i bez syropu, tylko z odrobiną cukru pudru dodaną do masła. Po upieczeniu i ostudzeniu wypełnia się je kremem z 200 g mascarpone, 100 ml śmietanki 30% i 2 łyżek cukru pudru, ubitym na sztywno. Na wierzch trafiają maliny, truskawki albo plastry brzoskwini. Kosz z kataifi zachowuje chrupkość tylko kilkadziesiąt minut po napełnieniu, więc krem należy dodawać tuż przed podaniem.

Chrupiący spód do tarty i sernika

Kataifi z masłem dobrze zastępuje kruchy spód. Na tortownicę 20 cm wystarczy około 150 g ciasta wymieszanego z 80 g masła, mocno dociśniętego do dna i brzegów, a następnie podpieczonego 12–15 minut w 180°C. Nadaje się do sernika na zimno, kremu budyniowego z owocami lub pieczonego sera ricotta z miodem. Przy mokrych nadzieniach spód warto podpiec dłużej, do wyraźnie brązowego koloru.

Wartości odżywcze

Jedno gniazdko z przepisu bazowego to w przybliżeniu 290 kcal: około 18 g tłuszczu, 29 g węglowodanów i 5 g białka. Duży udział ma masło i syrop, więc jeśli deser ma być mniej słodki, można zmniejszyć ilość syropu do pół łyżki na gniazdko albo użyć porcji pistacji o większym udziale w nadzieniu. Orzechy dostarczają błonnika i nienasyconych kwasów tłuszczowych, które zmniejszają wrażenie „cukrowej bomby”.

Najczęstsze problemy i przechowywanie

Gniazdka miękkie i wilgotne mają zwykle jedną przyczynę: syrop był ciepły albo użyto go za dużo. Suche, pyliste, jasne w środku oznaczają zbyt mało masła lub zbyt krótki czas pieczenia. Rozsypujące się po wyjęciu były za słabo dociśnięte albo ciasto pozostało zbyt grubo rozdzielone.

Gotowe gniazdka przechowuje się do 3 dni w temperaturze pokojowej, w pojemniku bez szczelnego zamknięcia (np. z uchyloną pokrywką albo przykryte papierem). W lodówce syrop wchłania wilgoć i ciasto mięknie. Wersje z kremem jedzone są od razu, a czekoladę dubajską trzyma się w chłodnym miejscu do 5 dni, w zamkniętym pudełku.