Ten przepis sprawdzi się przy przygotowywaniu jadalnych ozdób, które mają utrzymać kształt i nie kruszyć się przy przewlekaniu sznurka. Pierniki na choinkę powinny być równe, dobrze wypieczone i całkowicie wystudzone przed dekorowaniem. Ciasto z miodem, masłem i przyprawami korzennymi pachnie już podczas wałkowania, a po upieczeniu daje ciasteczka o dość twardej, stabilnej strukturze. Najwygodniej rozłożyć pracę na dwa dni: pierwszego upiec pierniki, drugiego ozdobić je lukrem i zostawić do wyschnięcia.
Składniki na pierniki na choinkę
Porcja wystarcza na około 35–45 pierników o wielkości 6–8 cm, zależnie od kształtu foremek. Przygotowanie ciasta zajmuje około 20 minut, chłodzenie minimum godzinę, a pieczenie jednej blachy 11–14 minut.
- 350 g mąki pszennej tortowej lub uniwersalnej, typ 450–500
- 120 g miodu, najlepiej wielokwiatowego lub lipowego
- 80 g masła
- 80 g drobnego cukru
- 1 jajko rozmiaru M
- 10 g naturalnego kakao
- 12–15 g przyprawy do piernika, najlepiej bez dodatku cukru i mąki
- ¼ łyżeczki sody oczyszczonej, około 1 g
- szczypta soli
- 1–2 łyżki mąki do podsypywania blatu
- na lukier: 150 g przesianego cukru pudru
- na lukier: około 25 g pasteryzowanego białka jaja
- na lukier: kilka kropli soku z cytryny
- opcjonalnie: barwniki spożywcze w żelu i drobne posypki cukrowe
Potrzebne będą również papier do pieczenia, wałek, foremki, cienka słomka lub metalowa tylka do robienia otworów oraz sznurek albo wąska tasiemka. Najtrwalsze ozdoby wychodzą z prostych foremek: serc, gwiazdek z szerokimi ramionami i zaokrąglonych choinek.
Przygotowanie pierników na choinkę krok po kroku
-
Podgrzać miód, masło i cukier. Składniki umieścić w niewielkim rondlu i ogrzewać na małym ogniu, mieszając, aż masło się rozpuści. Nie gotować. Cukier nie musi rozpuścić się całkowicie. Zdjąć rondel z palnika, dodać przyprawę do piernika i wymieszać. Odstawić na około 15–20 minut, żeby masa była letnia, nie gorąca.
-
Połączyć suche składniki. Mąkę wymieszać z kakao, sodą i solą. Kakao nada ciastu ciemniejszy kolor, ale nie warto zwiększać jego ilości: nadmiar może sprawić, że pierniki będą suche i gorzkawe.
-
Zagnieść ciasto. Do mąki wlać letnią masę miodową i dodać jajko. Wymieszać łyżką, następnie krótko zagnieść ręką, tylko do połączenia składników. Ciasto może być lekko lepkie i miękkie. Nie dosypywać od razu dodatkowej mąki – po schłodzeniu masło stężeje, a ciasto stanie się znacznie wygodniejsze do wałkowania.
-
Schłodzić przez minimum 1 godzinę. Uformować płaski placek, szczelnie owinąć i włożyć do lodówki. Ciasto można zostawić na całą noc. Po dłuższym chłodzeniu powinno poleżeć na blacie przez 15–25 minut, aż da się wałkować bez pękania na brzegach.
-
Rozwałkować na grubość 4–5 mm. Piekarnik nagrzać do 170°C, grzanie góra–dół. Ciasto podzielić na dwie części, jedną pozostawić w chłodzie. Drugą rozwałkować na lekko oprószonym blacie albo między dwoma arkuszami papieru. Równa grubość jest ważniejsza niż idealnie gładka powierzchnia: cienkie brzegi przypieką się, zanim środek zdąży się utrwalić.
-
Wyciąć kształty i zrobić otwory. Pierniki przenieść na blachę wyłożoną papierem, zachowując około 2 cm odstępu. Słomką lub małą tylką wyciąć otwór o średnicy 4–5 mm. Powinien znajdować się przynajmniej 8–10 mm od krawędzi, najlepiej w szerszej części ciasteczka. Skrawki ponownie zagnieść i rozwałkować, unikając nadmiernego podsypywania mąką.
-
Piec przez 11–14 minut. Blachę wstawić na środkowy poziom piekarnika. Małe pierniki sprawdzić już po 10 minutach; większe mogą potrzebować chwili dłużej. Gotowe mają suchą powierzchnię i lekko ciemniejsze brzegi, a środek nie wygląda na surowy. Bezpośrednio po wyjęciu pozostają delikatnie miękkie – twardnieją podczas studzenia.
-
Sprawdzić otwory od razu po upieczeniu. Jeśli częściowo zarosły, ostrożnie poprawić je czystą słomką, gdy ciastka są jeszcze ciepłe. Nie wiercić w zimnym pierniku, bo łatwo wtedy o pęknięcie. Po 5–7 minutach przełożyć ciasteczka z blachy na kratkę i całkowicie wystudzić.
-
Przygotować lukier i udekorować. Pasteryzowane białko wymieszać z cukrem pudrem oraz sokiem z cytryny. Ucierać na małych obrotach przez 3–4 minuty, aż lukier będzie gładki i gęsty. Przełożyć do woreczka cukierniczego z niewielkim otworem. Ozdobione pierniki pozostawić płasko do wyschnięcia, najlepiej na noc. Sznurki przewlekać dopiero po pełnym stwardnieniu dekoracji.
Nie zmniejszać grubości ciasta poniżej 4 mm. Cienkie pierniczki wyglądają lekko, ale częściej pękają przy otworze i gorzej znoszą zdejmowanie z choinki.
Dekorowanie pierników, które nie obciąża ciastek
Jaki lukier do pierników na choinkę?
Do cienkich konturów najlepiej sprawdza się gęsty lukier na pasteryzowanym białku. Po uniesieniu łyżeczki powinien spływać grubą wstążką, a pozostawiony ślad utrzymywać się przez kilka sekund. Zbyt rzadki rozpłynie się na powierzchni i może wpłynąć do otworu na sznurek.
Jeśli lukier jest za gęsty, dodawać wodę dosłownie po kilka kropli. Jeśli za rzadki, dosypać przesianego cukru pudru. Barwnik w żelu pozwala uzyskać wyraźny kolor bez rozwadniania masy. Wystarczy niewielka ilość, zwłaszcza do jasnych, pastelowych dekoracji.
Na ozdobach do zawieszenia dobrze wyglądają proste linie, kropki i obrys krawędzi. Gruba warstwa lukru schnie znacznie dłużej i zwiększa ciężar ciasteczka. Przy dekorowaniu otwór powinien pozostać odkryty; zaschnięty lukier trudno z niego usunąć bez uszkodzenia piernika.
Jak zawiesić pierniki na choince bez pękania?
Najwygodniejszy jest cienki sznurek bawełniany lub wąska tasiemka. Sztywna, szeroka wstążka wymaga większego otworu i może naciskać na jego brzegi. Do przewlekania nadaje się tępa igła z dużym oczkiem, ale bez wciskania jej na siłę.
Sznurek przeciągnąć delikatnie i zawiązać jego końce, pozostawiając luźną pętelkę. Węzeł nie powinien zaciskać się bezpośrednio na ciastku. Piernik ma swobodnie wisieć, a nie być ściśnięty pomiędzy końcami tasiemki.
Duże, ciężkie kształty zawieszać bliżej nasady gałązki. Cienkie ramiona gwiazdek i wąskie czubki choinek łatwiej się odłamują, dlatego otwór warto umieścić niżej, w szerszym fragmencie. Ozdoby trzymać z dala od świeczek, źródeł ciepła oraz miejsc dostępnych dla zwierząt.
Przechowywanie pierników przed świętami i po zawieszeniu
Nieudekorowane, całkowicie wystudzone pierniki można przygotować 2–3 tygodnie przed świętami i przechowywać w szczelnej puszce, w suchym, chłodnym miejscu. Warstwy przełożyć papierem do pieczenia. Ozdobione ciastka pakować dopiero wtedy, gdy lukier jest zupełnie twardy, również w grubszych kropkach i łączeniach linii.
Do puszki z piernikami przeznaczonymi na choinkę nie dodawać jabłka, skórki pomarańczowej ani chleba. Takie dodatki zmiękczają ciastka, co przy piernikach do jedzenia bywa pożądane, ale tutaj osłabia brzegi otworów. Wilgoć może także powodować lepkość lukru i sprzyjać psuciu.
Na choince pierniki mogą pozostać przez okres świąteczny, o ile pomieszczenie jest suche. Trzeba jednak traktować je wtedy przede wszystkim jako dekorację: zbierają kurz i mają kontakt z gałązkami oraz ozdobami. Jeśli część partii ma być przeznaczona do jedzenia, najlepiej od razu odłożyć ją do osobnego, zamkniętego pojemnika.
Pierników zawilgoconych, z nalotem, nietypowym zapachem lub śladami szkodników nie przechowywać dalej. Do kolejnych świąt rozsądniej zachować foremki i tasiemki, a ciasteczka upiec na nowo – wtedy znów będą pachnieć miodem i przyprawami.
