Ciasto kataifi, czyli cienkie nitki przypominające drobny makaron, po upieczeniu w maśle zamienia się w złotą, bardzo chrupiącą strukturę, a praca z nim jest łatwiejsza niż z klasycznym ciastem filo. Nie rwie się, nie wymaga smarowania arkusz po arkuszu, a gotowy deser wygląda jak z cukierni. Poniżej przepis bazowy na gniazdka kataifi z orzechami i syropem, a dalej kilka innych kierunków, w których to ciasto sprawdza się równie dobrze.
Składniki na 12 gniazdek kataifi
Ciasto kataifi kupuje się zwykle mrożone, w opakowaniach po 400–500 g. Do przepisu potrzeba 250 g, resztę można zamrozić ponownie.
- 250 g ciasta kataifi (rozmrożonego)
- 130 g masła klarowanego (lub zwykłego, roztopionego)
- 120 g pistacji łuskanych, niesolonych
- 80 g orzechów włoskich
- 2 łyżki cukru
- 1 łyżeczka cynamonu
- szczypta mielonego kardamonu (opcjonalnie)
Syrop:
- 150 g cukru
- 150 ml wody
- 1 łyżka miodu
- 1 łyżka soku z cytryny
- 1 łyżeczka wody różanej (opcjonalnie)
Przygotowanie
- Syrop gotuje się jako pierwszy, bo musi całkowicie ostygnąć. Cukier, wodę i miód zagotować w małym rondlu, zmniejszyć ogień i gotować 8–10 minut, bez mieszania. Na koniec dodać sok z cytryny i wodę różaną. Syrop po ostudzeniu ma przypominać płynny miód.
- Ciasto kataifi wyjąć z lodówki (rozmrażać w niej około 12 godzin), włożyć do dużej miski i palcami rozdzielić nitki, żeby nie było zbitych kłębków. Ciasto łatwo wysycha, więc do czasu użycia lepiej przykryć je wilgotną ściereczką.
- Piekarnik nagrzać do 180°C (góra-dół). Formę na 12 muffinek wysmarować roztopionym masłem, także ścianki.
- Orzechy posiekać na grube okruchy, nie na pył, bo w gniazdku powinny dawać strukturę. Wymieszać z cukrem, cynamonem i kardamonem.
- Rozdzielone kataifi zalać masłem i dokładnie wymieszać rękami, aż każda nitka będzie natłuszczona. Masła ma być tyle, żeby ciasto było wilgotne, ale nie pływało w tłuszczu.
Do każdego wgłębienia formy trafia około 20 g ciasta, czyli taka porcja, jaką można objąć dłonią w luźną kulkę.
- Połowę ciasta podzielić na 12 części i wcisnąć na dno oraz ścianki foremek, mocno dociskając łyżką. Zbyt luźne gniazdko rozsypie się po wyjęciu.
- Do każdego włożyć około 1 łyżki nadzienia orzechowego, a na wierzch rozłożyć resztę kataifi w cienkiej warstwie. Lekko docisnąć.
- Piec 25–30 minut, do głębokiego złotego koloru. Jasne gniazdka po zalaniu syropem szybko zmiękną, więc lepiej, żeby brzegi były wyraźnie przyrumienione.
- Gorące gniazdka od razu po wyjęciu z piekarnika polać zimnym syropem, po około 1 łyżce na sztukę. Syrop zasyka i wsiąka błyskawicznie. Odstawić na 15 minut, potem wyjąć z formy.
Zasada jest prosta: gorące ciasto, zimny syrop (albo odwrotnie). Gdy obie części są ciepłe, wszystko zamienia się w mokrą masę i chrupkość znika.
Jak pracować z ciastem kataifi
Kataifi wybacza więcej niż filo, ale kilka rzeczy wpływa na efekt. Ciasto mrożone rozmraża się powoli w lodówce, bo w temperaturze pokojowej skrapla się na nim woda i nitki sklejają się w twardą bryłę. Po rozmrożeniu nie wolno go ponownie mrozić w całości, więc niewykorzystaną część warto od razu podzielić na porcje.
Do natłuszczania najlepiej nadaje się masło klarowane, bo nie zawiera wody i daje bardziej szklistą, kruchą strukturę. Zwykłe masło też działa, ale gniazdka są wtedy odrobinę mniej chrupiące. Oliwa się nie sprawdza, bo zmienia smak i daje cięższy efekt.
Kataifi można podprażyć także na patelni. Na średnim ogniu, w 2–3 łyżkach masła, przez 6–8 minut, z częstym mieszaniem, robi się z niego chrupiący, złoty „makaron” do posypywania lodów, panna cotty czy jogurtu z owocami.
Inne pomysły na chrupiące desery z kataifi
Czekolada dubajska z kataifi i kremem pistacjowym
Ta wersja jest dziś najbardziej rozpoznawalna. Na patelni podprażyć 100 g kataifi w 1 łyżce masła, do złotego koloru, i ostudzić. Wymieszać z 100 g kremu pistacjowego (czystej pasty z pistacji, nie wersji z dodatkiem cukru i oleju palmowego) oraz 1 łyżką tahini. Tahini łagodzi słodycz i nadaje lekko prażony smak.
Formę silikonową lub blaszkę wyłożoną papierem posmarować roztopioną czekoladą (około 200 g, mleczna lub gorzka), wstawić na 10 minut do lodówki, wyłożyć nadzienie i przykryć kolejną warstwą czekolady. Całość chłodzić co najmniej 2 godziny. Czekoladę dobrze jest wcześniej temperować, a przynajmniej nie przegrzewać (maksymalnie 45°C), bo inaczej po stężeniu pojawi się szary nalot.
Gniazdka z kremem mascarpone i owocami
Do tej wersji gniazdka piecze się bez nadzienia i bez syropu, tylko z odrobiną cukru pudru dodaną do masła. Po upieczeniu i ostudzeniu wypełnia się je kremem z 200 g mascarpone, 100 ml śmietanki 30% i 2 łyżek cukru pudru, ubitym na sztywno. Na wierzch trafiają maliny, truskawki albo plastry brzoskwini. Kosz z kataifi zachowuje chrupkość tylko kilkadziesiąt minut po napełnieniu, więc krem należy dodawać tuż przed podaniem.
Chrupiący spód do tarty i sernika
Kataifi z masłem dobrze zastępuje kruchy spód. Na tortownicę 20 cm wystarczy około 150 g ciasta wymieszanego z 80 g masła, mocno dociśniętego do dna i brzegów, a następnie podpieczonego 12–15 minut w 180°C. Nadaje się do sernika na zimno, kremu budyniowego z owocami lub pieczonego sera ricotta z miodem. Przy mokrych nadzieniach spód warto podpiec dłużej, do wyraźnie brązowego koloru.
Wartości odżywcze
Jedno gniazdko z przepisu bazowego to w przybliżeniu 290 kcal: około 18 g tłuszczu, 29 g węglowodanów i 5 g białka. Duży udział ma masło i syrop, więc jeśli deser ma być mniej słodki, można zmniejszyć ilość syropu do pół łyżki na gniazdko albo użyć porcji pistacji o większym udziale w nadzieniu. Orzechy dostarczają błonnika i nienasyconych kwasów tłuszczowych, które zmniejszają wrażenie „cukrowej bomby”.
Najczęstsze problemy i przechowywanie
Gniazdka miękkie i wilgotne mają zwykle jedną przyczynę: syrop był ciepły albo użyto go za dużo. Suche, pyliste, jasne w środku oznaczają zbyt mało masła lub zbyt krótki czas pieczenia. Rozsypujące się po wyjęciu były za słabo dociśnięte albo ciasto pozostało zbyt grubo rozdzielone.
Gotowe gniazdka przechowuje się do 3 dni w temperaturze pokojowej, w pojemniku bez szczelnego zamknięcia (np. z uchyloną pokrywką albo przykryte papierem). W lodówce syrop wchłania wilgoć i ciasto mięknie. Wersje z kremem jedzone są od razu, a czekoladę dubajską trzyma się w chłodnym miejscu do 5 dni, w zamkniętym pudełku.
