Najbardziej zaskakuje tu połączenie prostych składników z efektem jak z cukierni: kruche, słodkie ule z mleka w proszku nie wymagają pieczenia, a po nadzianiu kremem i osadzeniu na herbatniku wyglądają bardzo odświętnie. To deser z tych dawnych, domowych, robionych na święta, imieniny i rodzinne spotkania. Masa jest plastyczna, ale wymaga wyczucia proporcji, dlatego warto trzymać się kolejności i czasu chłodzenia. Przy dobrze przygotowanej bazie ule wychodzą zwarte, gładkie i nie pękają przy wyjmowaniu z foremki.
Składniki na ule z mleka w proszku
Poniższe proporcje dają około 22-26 sztuk, zależnie od wielkości foremek. Najwygodniej przygotować wszystkie składniki wcześniej, bo masa po połączeniu dość szybko gęstnieje.
- Na masę do uli:
- 250 g mleka w proszku pełnego
- 200 g miękkiego masła
- 150 g cukru pudru
- 200 g pokruszonych herbatników maślanych
- 2 łyżki kakao
- 2 łyżki ciemnego rumu lub kilka kropli aromatu rumowego
- 3-4 łyżki letniego mleka lub przegotowanej wody, jeśli masa będzie zbyt sucha
- Na nadzienie:
- 100 g miękkiego masła
- 80 g cukru pudru
- 1 żółtko sparzone lub 1 łyżka gęstego budyniu waniliowego do wersji bez surowego jajka
- 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego
- 1-2 łyżki rumu, jeśli nadzienie ma być bardziej wyraziste
- Dodatkowo:
- 22-26 małych okrągłych herbatników lub ciastek typu petit beurre wyciętych na wymiar
- cukier puder do podsypywania foremki
Przygotowanie tradycyjnego deseru bez pieczenia
- Przygotować bazę suchą. Herbatniki drobno pokruszyć lub zmielić. W misce połączyć mleko w proszku, pokruszone herbatniki i kakao. Warto przesiać mleko w proszku i cukier puder, jeśli mają grudki, bo gotowa masa będzie wtedy wyraźnie gładsza.
- Utrzeć masło z cukrem pudrem. Miękkie masło przełożyć do drugiej miski i ucierać z cukrem pudrem przez 3-4 minuty, aż zrobi się jasne i puszyste. Dodać rum lub aromat. Nie trzeba ubijać długo jak kremu tortowego, ale masa powinna być jednolita.
- Połączyć składniki na masę do uli. Do utartego masła wsypywać partiami suche składniki i mieszać łyżką lub dłonią. Powstanie gęsta, dość zwarta masa. Jeśli zacznie się kruszyć i nie będzie dawała się ścisnąć, dodać po 1 łyżce letniego mleka lub wody. Nie dolewać wszystkiego naraz, bo zbyt miękka masa będzie kleić się do foremki i straci kształt.
- Schłodzić masę. Gotową masę zawinąć lub przykryć i wstawić do lodówki na 20-30 minut. Po krótkim chłodzeniu lepiej się formuje, a ule wychodzą równiej. Jeśli masa spędzi w lodówce dłużej i mocno stwardnieje, wystarczy zostawić ją na blacie na kilka minut.
- Przygotować krem do nadzienia. Miękkie masło utrzeć z cukrem pudrem na puszysto. Dodać żółtko albo łyżkę gęstego budyniu waniliowego i wanilię, następnie utrzeć do połączenia. Na końcu dodać rum, jeśli ma być użyty. Krem powinien być gładki, dość lekki, ale stabilny. Gdy wyjdzie zbyt miękki, warto schłodzić go przez 10-15 minut.
- Formować ule w foremkach. Foremkę do uli delikatnie oprószyć cukrem pudrem. Oderwać kawałek masy, uformować kulkę i wcisnąć ją do foremki tak, by dokładnie oblepiła ścianki, a w środku zostało miejsce na nadzienie. Środek najłatwiej wydrążyć końcem trzonka łyżki albo palcem lekko oprószonym cukrem pudrem.
- Nadziać i zamknąć. Do zagłębienia włożyć porcję kremu. Na spodzie ułożyć herbatnik i lekko docisnąć, żeby zrównał się z krawędzią. Dzięki temu po odwróceniu deser będzie miał stabilną podstawę i nie przewróci się na talerzu.
- Wyjmować ostrożnie z foremki. Foremkę odwrócić, delikatnie stuknąć o blat i ostrożnie wysunąć ul. Jeśli masa została dobrze schłodzona i foremka była oprószona, deser powinien wyjść bez problemu. W razie potrzeby można na chwilę włożyć foremkę z masą do lodówki, zamiast siłować się z wyjmowaniem.
- Schłodzić gotowe ule. Ułożyć je na tacce lub talerzu i wstawić do lodówki na co najmniej 2 godziny. Najlepszą konsystencję osiągają po kilku godzinach, gdy masa stężeje, a krem lekko zwiąże wnętrze.
Jeśli masa przy wciskaniu do foremki pęka, jest za sucha. Jeśli zostawia tłusty film i nie trzyma kształtu, jest za ciepła albo za miękka. W obu przypadkach da się ją uratować bez zaczynania od nowa.
Najczęstsze problemy przy przygotowaniu uli z mleka w proszku
Dlaczego masa na ule się kruszy
Najczęściej dzieje się tak wtedy, gdy mleko w proszku chłonie więcej wilgoci niż zwykle albo herbatniki są bardzo suche. W takiej sytuacji wystarczy dodać odrobinę płynu, ale naprawdę stopniowo. Dobrze działa letnie mleko, bo zmiękcza masę i nie rozrzedza jej gwałtownie. Po każdej łyżce warto chwilę wyrabiać, zanim doda się następną.
Kruszenie może też wynikać z niedostatecznie miękkiego masła. Jeśli było zbyt chłodne, nie połączyło dobrze suchych składników. Krótkie wyrabianie dłonią zwykle poprawia strukturę, bo ciepło pomaga tłuszczowi równomiernie otoczyć całą masę.
Co zrobić, gdy ule nie chcą wyjść z foremki
Najczęstszy powód to za mało cukru pudru w foremce lub zbyt miękka masa. Foremka nie powinna być oblepiona grubą warstwą pudru, ale cienkie oprószenie robi dużą różnicę. Przy pracy w ciepłej kuchni dobrze jest co kilka sztuk schładzać masę, bo szybko mięknie od dłoni.
Pomaga również dokładne dociśnięcie masy do ścianek. Gdy zostaną puste miejsca albo nierówna grubość, ul może pęknąć przy wyjmowaniu. Po napełnieniu foremki i nadzianiu kremem warto odczekać minutę przed wyjęciem, zwłaszcza jeśli masa była świeżo zagniatana.
Jak dobrać foremkę i herbatniki
Najwygodniejsze są klasyczne foremki w kształcie ula, metalowe albo twarde plastikowe. Ważne, by środek był gładki. W zarysowanych lub źle wyprofilowanych modelach masa częściej się klinuje. Jeśli foremki są małe, lepiej robić nieco cieńsze ścianki, żeby zmieścić więcej nadzienia.
Na spód najlepiej sprawdzają się małe, suche herbatniki maślane. Zbyt kruche rozpadają się przy dociskaniu, a zbyt grube zabierają miejsce na krem. Gdy nie da się kupić gotowych okrągłych ciastek, zwykłe petit beurre można przyciąć kieliszkiem lub małą obręczą.
Przechowywanie i kiedy przygotować ule
To jeden z tych deserów, które bardzo dobrze znoszą przygotowanie z wyprzedzeniem. Po kilku godzinach chłodzenia smak robi się pełniejszy, a masa lepiej trzyma kształt. Najwygodniej zrobić ule dzień wcześniej i przechowywać je w szczelnym pojemniku w lodówce.
W chłodzie zachowują świeżość przez 3-4 dni. Jeśli w nadzieniu użyte zostało żółtko, warto pilnować temperatury przechowywania i nie trzymać ich długo poza lodówką. W wersji z budyniem są nieco bezpieczniejsze i bardziej stabilne podczas podawania.
Ule można też mrozić, choć najlepiej bez dekoracji. Po rozmrożeniu w lodówce przez noc pozostają smaczne, ale masa bywa odrobinę bardziej wilgotna. Do domowych spotkań to nie przeszkadza, za to przy podaniu odświętnym lepsza jest świeża partia.
Najlepszy moment na podanie to chwila po wyjęciu z lodówki i krótkim, 5-10 minutowym ociepleniu na talerzu. Krem staje się wtedy delikatniejszy, a czekoladowo-rumowa nuta mocniej wyczuwalna.
Warianty nadzienia i smaku
Klasyka opiera się na waniliowym kremie maślanym, ale ten deser daje sporo możliwości bez psucia jego charakteru. Do środka można włożyć krem kawowy, dodając do masła odrobinę mocnego espresso w proszku rozpuszczonego w kropli rumu. Dobrze wypada też nadzienie z dodatkiem kakao, jeśli całość ma być bardziej czekoladowa i mniej kontrastowa.
W masie zewnętrznej część pokruszonych herbatników można zastąpić drobno zmielonymi orzechami włoskimi lub laskowymi. Wtedy ule są bardziej aromatyczne i mają trochę bardziej szlachetny smak, ale nadal pozostają tradycyjne. Trzeba tylko pamiętać, że orzechy dodają tłustości, więc płynu zwykle potrzeba mniej.
Dla wersji bez alkoholu wystarczy pominąć rum i użyć aromatu rumowego lub waniliowego. Smak będzie łagodniejszy, bardziej deserowy niż wytrawnie cukierniczy. Przy podaniu świątecznym niektórzy lubią dodać do kremu odrobinę skórki pomarańczowej, ale bardzo oszczędnie, żeby nie przykryć mlecznej bazy.
Wartości odżywcze uli z mleka w proszku
To deser wyraźnie kaloryczny i tłusty, co nie powinno dziwić przy dużej ilości masła, mleka w proszku i cukru. Jedna sztuka, zależnie od wielkości i ilości kremu, ma zwykle około 130-170 kcal. Dostarcza głównie węglowodanów i tłuszczu, z niewielkim dodatkiem białka pochodzącego z mleka w proszku.
Nie jest to wypiek codzienny, raczej deser na szczególne okazje. Właśnie w takiej roli sprawdza się najlepiej: mały, wyrazisty, sycący już po jednej sztuce. Dzięki temu nawet nieduża porcja wystarcza, by zaspokoić ochotę na coś bardzo tradycyjnego i konkretnego.
