Tartaletki z idealnego kruchego ciasta to dobry wybór dla osób, które chcą zrobić efektowny deser bez skomplikowanych technik. Sprawdzą się i na co dzień, i na większe okazje – wystarczy zmienić nadzienie. Ten przepis prowadzi krok po kroku od zagniecenia ciasta, przez wałkowanie, po pieczenie w foremkach. Wszystkie proporcje są tak dobrane, żeby ciasto było kruche, ale nie rozsypujące się w palcach. Wystarczy trzymać się ilości i temperatur, a tartaletki wyjdą równe, złociste i bez wybrzuszeń.

Składniki na kruche ciasto do tartaletek

Porcja wystarcza na ok. 10–12 małych tartaletek o średnicy 8–9 cm (lub jedną dużą tartę 24–26 cm).

  • 250 g mąki pszennej (typ 450–500, zwykła tortowa)
  • 150 g masła, zimnego, prosto z lodówki
  • 80 g cukru pudru
  • 1 jajko (rozmiar M, schłodzone)
  • szczypta soli
  • opcjonalnie: 1 łyżeczka cukru z prawdziwą wanilią lub skórka otarta z 1 cytryny

Dodatkowo do pieczenia na ślepo:

Suchy groch, ryż, fasola lub specjalne kulki ceramiczne oraz papier do pieczenia.

Przygotowanie tartaletek z ciasta kruchego krok po kroku

  1. Przygotowanie składników
    Do miski wsypać mąkę, cukier puder i sól. Można od razu dodać wanilię lub skórkę cytrynową, jeśli tartaletki mają mieć delikatny aromat. Masło pokroić w małą kostkę – im mniejsze kawałki, tym szybciej połączą się z mąką.
  2. Rozcieranie masła z mąką
    Do suchych składników dodać zimne masło. Palcami lub siekaczem do ciasta kruchego rozetrzeć masło z mąką, aż powstanie konsystencja grubego piasku z drobnymi grudkami. Nie wyrabiać jak drożdżowego – celem jest jak najmniej podgrzania masła.

    Ten etap można też zrobić w malakserze, pulsacyjnie, do uzyskania sypkiej struktury. Trzeba jednak pilnować, żeby nie zmiksować na gładką pastę.

  3. Dodanie jajka
    Do „piasku” wbić jajko. Szybko, ale zdecydowanie połączyć składniki dłonią lub szpatułką, aż zaczną się zlepiać w większe kawałki. Jeśli masa jest bardzo sucha i nie chce się łączyć, można dodać 1 łyżeczkę bardzo zimnej wody, ale dopiero po porządnym wymieszaniu z jajkiem.
  4. Formowanie kuli i chłodzenie
    Masę wysypać na blat lub matę silikonową. Delikatnie dociskać dłońmi, zsuwać do środka i formować spłaszczony krążek – bez intensywnego ugniatania. Powierzchnia nie musi być idealnie gładka, ważne, żeby całość trzymała się w jednym kawałku.

    Krążek zawinąć w folię spożywczą i włożyć do lodówki na minimum 1 godzinę. Dłuższe chłodzenie (nawet do 24 godzin) działa tylko na plus – gluten się rozluźni, a ciasto będzie łatwiejsze w wałkowaniu.

  5. Przygotowanie foremek i piekarnika
    Foremki do tartaletek (najlepiej metalowe, z wyjmowanym dnem, ale klasyczne też się sprawdzą) cienko natłuścić masłem lub spryskać olejem w sprayu. Piekarnik nagrzać do 190°C (góra-dół). Jeśli używany jest termoobieg, można ustawić ok. 180°C.
  6. Wałkowanie ciasta kruchego
    Schłodzony krążek wyjąć z lodówki. Odczekać 5–7 minut, żeby nie był zupełnie twardy jak kamień – to ułatwi wałkowanie. Blat lekko oprószyć mąką. Ciasto rozwałkować na grubość ok. 3 mm. Za grube da zbyt „chlebowe” tartaletki, za cienkie mogą się łamać.

    Wałkować od środka na zewnątrz, co jakiś czas obracając ciasto o 90 stopni i delikatnie podsypując mąką, żeby nie przyklejało się do blatu.

  7. Wykrawanie i wyklejanie foremek
    Z rozwałkowanego ciasta wykrawać kółka o 1,5–2 cm większe niż średnica foremek. Najłatwiej użyć szerokiej szklanki, miseczki lub metalowego wykrawacza. Kółko ciasta przenieść do foremki, lekko wcisnąć palcami w dno i boki.

    Krawędzie przyciąć, przesuwając wałkiem po górnej krawędzi foremki albo odrywając nadmiar palcami. Dobrze dociśnięte boki sprawią, że ciasto nie spłynie w dół podczas pieczenia.

  8. Chłodzenie foremek z ciastem
    Foremki z wyklejonym ciastem wstawić do lodówki na kolejne 20–30 minut. Ten etap mocno ogranicza kurczenie i odkształcanie się ciasta w piekarniku. W międzyczasie można przygotować papier i obciążenie do pieczenia na ślepo.
  9. Pieczenie tartaletek „na ślepo”
    Dno każdej tartaletki nakłuć gęsto widelcem, ale nie na wylot. Wyciąć z papieru do pieczenia kółka lub kwadraty, które przykryją wnętrze foremek. Na papier wsypać suchy groch, fasolę lub kulki ceramiczne – powinny wypełnić całą powierzchnię.

    Foremki ustawić na blasze i wstawić do nagrzanego piekarnika. Piec z obciążeniem przez ok. 12–15 minut, aż brzegi zaczną się lekko rumienić.

  10. Dopieczenie bez obciążenia
    Po tym czasie wyjąć blachę, ostrożnie unieść papier z obciążeniem (gorące!) i wstawić tartaletki z powrotem do piekarnika na kolejne 5–8 minut, aż spody będą złociste i wypieczone. Dokładny czas zależy od piekarnika i grubości ciasta – warto zerknąć pod spód jednej foremki.
  11. Studzenie i wyjmowanie z foremek
    Upieczone tartaletki odstawić na kratkę do lekkiego przestudzenia – wystarczy 5–10 minut. Następnie delikatnie wyjąć je z foremek, najlepiej podważając dno od spodu (przy foremkach z wyjmowanym dnem) lub lekko obracając foremkę do góry nogami i wypychając spód palcami.

    Przed wypełnieniem kremem lub owocami tartaletki powinny być całkowicie wystudzone, inaczej nadzienie może się rozpuścić lub rozrzedzić.

Dobrze schłodzone ciasto kruche i foremki to najprostszy sposób, żeby tartaletki nie skurczyły się, nie wybrzuszyły i miały równe, proste boki.

Wartości odżywcze tartaletek z kruchego ciasta

Przy założeniu, że z podanych proporcji wyjdzie 12 sztuk, jedna „goła” tartaletka (bez nadzienia) ma orientacyjnie:

– kaloryczność: ok. 150–170 kcal
– tłuszcz: ok. 9–10 g
– węglowodany: ok. 16–18 g
– białko: ok. 2–3 g

Na końcową wartość odżywczą najmocniej wpłynie to, co wyląduje w środku – lekki krem jogurtowy i świeże owoce będą zdecydowanie lżejszą opcją niż ciężki krem maślany czy kajmak.

Jakie nadzienia pasują do tartaletek z ciasta kruchego

Tartaletki z kremem i owocami – klasyczna wersja

Najbardziej uniwersalne są tartaletki z kremem na bazie śmietanki, mascarpone lub budyniu i sezonowych owoców. Do upieczonych, wystudzonych spodów można nałożyć:

– krem z serka mascarpone i śmietanki 30–36%, lekko posłodzony i schłodzony
– domowy budyń waniliowy (ugotowany gęściej niż zwykle, całkowicie wystudzony)
– krem pâtissière (krem cukierniczy na żółtkach)

Na wierzch wystarczy ułożyć truskawki, maliny, borówki, brzoskwinie czy kiwi. Owoce dobrze jest osuszyć ręcznikiem papierowym, żeby nie puszczały zbyt dużo soku.

Tartaletki wytrawne – quiche w wersji mini

To samo kruche ciasto świetnie sprawdza się w wersji wytrawnej, jeśli zamieni się cukier puder na taką samą ilość mąki (czyli łącznie 330 g mąki) i doda odrobinę pieprzu lub ziół do ciasta. Po upieczeniu na ślepo można wypełnić tartaletki masą jajeczno-śmietanową z dodatkami:

– podsmażona cebula, boczek, ser żółty – mini quiche lorraine
– szpinak, feta, suszone pomidory
– łosoś wędzony i por, delikatnie podduszony

Czas dopiekania z masą jajeczną jest zwykle nieco dłuższy – tartaletki piecze się do ścięcia środka, ok. 15–20 minut w 180°C.

Szybkie nadzienia „bez pieczenia”

Dla osób, które nie chcą stać długo przy kuchence, wystarczą bardzo proste nadzienia:

– gęsty jogurt grecki wymieszany z odrobiną miodu i wanilii
– gotowy krem czekoladowy (np. z orzechami) plus plastry banana
– ricotta z cukrem pudrem i skórką cytrynową, na to maliny lub jagody

W takim przypadku najlepiej napełniać tartaletki tuż przed podaniem, żeby spody pozostały chrupiące.

Przechowywanie i przygotowanie tartaletek na zapas

Kruche spody do tartaletek spokojnie można przygotować wcześniej, co jest dużym ułatwieniem przy większych okazjach.

Jak przechowywać surowe i upieczone kruche ciasto

Surowe ciasto kruche (w postaci krążka zawiniętego w folię) wytrzyma w lodówce do 2–3 dni. Przed wałkowaniem warto je wyciągnąć na kilka minut, żeby nie było zbyt twarde. Ciasto bardzo dobrze znosi też mrożenie – w zamrażarce może leżeć ok. 2–3 miesięcy. Przed użyciem należy je rozmrozić w lodówce przez noc.

Upieczone, puste spody tartaletek najlepiej przechowywać w szczelnym pojemniku, w temperaturze pokojowej, do 4–5 dni. Ważne, żeby całkowicie wystygły przed zamknięciem w pudełku, inaczej wilgoć z pary wodnej zmiękczy ciasto.

Jeśli tartaletki mają być napełnione kremem, najwygodniej jest upiec spody dzień wcześniej, a krem i owoce przygotować w dniu podania. Wypełnione tartaletki, w zależności od rodzaju kremu, najczęściej powinny być przechowywane w lodówce i zjedzone w ciągu 24 godzin, żeby ciasto nie straciło chrupkości.

Przy tartaletkach wytrawnych zasada jest podobna – spody można upiec z wyprzedzeniem, a masę jajeczną i dodatki przygotować na świeżo. Wypełnione i zapieczone mini-quiche najlepiej smakują w dniu przygotowania, ale po podgrzaniu w piekarniku są dobre także następnego dnia.

Najczęstsze problemy z kruchym ciastem na tartaletki

Kurczenie, pękanie i twarde ciasto – jak tego uniknąć

Jeśli tartaletki mocno się kurczą w pieczeniu, zwykle oznacza to jedno z trzech: za długie wyrabianie, brak chłodzenia albo zbyt cienkie wałkowanie. Kruche ciasto nie lubi intensywnej pracy – wystarczy połączenie składników do momentu, kiedy da się je zlepić. Im dłużej się je ugniata, tym bardziej rozwija się gluten, a wtedy ciasto „ściąga się” w piekarniku.

Pękanie podczas wałkowania często wynika z tego, że ciasto jest zbyt zimne lub zbyt suche. Wystarczy dać mu kilka minut w temperaturze pokojowej albo przy następnym przygotowaniu dodać odrobinę więcej jajka (lub łyżeczkę zimnej wody). Z kolei bardzo miękkie, lepiące się ciasto oznacza za ciepłe masło albo za mało mąki – można je wtedy podsypać odrobiną mąki przy wałkowaniu, ale bez przesady, żeby nie wyszło mączne w smaku.

Twarde, „kamienne” tartaletki to najczęściej efekt zbyt długiego pieczenia lub za małej ilości tłuszczu. Warto trzymać się proporcji na każde 100 g mąki ok. 60 g masła i obserwować kolor spodów w piekarniku – mają być złociste, nie brązowe.

Wybrzuszanie się spodu przy pieczeniu zwykle rozwiązuje podwójne zabezpieczenie: gęste nakłuwanie widelcem i porządne obciążenie papierem z fasolą lub ryżem. Przy małych tartaletkach obciążenie powinno sięgać do samych brzegów, nie tylko na środku – wtedy ciasto pozostaje równe i płaskie, idealne pod dowolne nadzienie.