Ciasto cappuccino siostry Anastazji to klasyczne, warstwowe ciasto o wyraźnym aromacie kawy, delikatnym kremie i lekkim, puszystym biszkopcie. Łączy w sobie smak kawy z mleczną słodyczą, przypominając dobrze spienione cappuccino. Krem jest gładki, stabilny, ale jednocześnie lekki, biszkopt miękki i wilgotny, a całość pięknie się kroi. Sprawdzony przepis krok po kroku pozwala spokojnie przygotować to ciasto nawet na ważne okazje.
Składniki na ciasto cappuccino siostry Anastazji
Proporcje są podane na standardową prostokątną blachę ok. 25 × 36 cm (taka jak do większości ciast siostry Anastazji).
-
Biszkopt kakaowy:
– 6 dużych jajek (w temperaturze pokojowej)
– 1 szklanka drobnego cukru (ok. 200 g)
– 3/4 szklanki mąki pszennej tortowej (ok. 110 g)
– 1/4 szklanki mąki ziemniaczanej (ok. 40 g)
– 2 łyżki kakao (ok. 20 g)
– 1 płaska łyżeczka proszku do pieczenia (opcjonalnie, w oryginale często bez)
– szczypta soli -
Nasączenie biszkoptu:
– 1 szklanka mocnej, gorącej kawy (najlepiej parzonej, bez fusów)
– 1–2 łyżki cukru (do smaku)
– opcjonalnie 2–3 łyżki likieru kawowego lub amaretto -
Krem cappuccino (budyniowo-maślany):
– 750 ml mleka 3,2%
– 3 opakowania budyniu śmietankowego lub waniliowego bez cukru (po 40 g każde)
– 3/4 szklanki cukru (ok. 150 g)
– 300 g miękkiego masła (w temperaturze pokojowej)
– 4–5 łyżek kawy cappuccino w proszku (np. klasyczne, bez dodatków smakowych)
– 1 łyżka cukru wanilinowego lub 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego -
Warstwa śmietankowa:
– 500 ml śmietanki kremówki 30–36% (mocno schłodzonej)
– 2 łyżki cukru pudru (lub do smaku)
– 1–2 łyżeczki żelatyny w proszku + 3 łyżki zimnej wody (dla lepszej stabilności) -
Polewa i wykończenie:
– 100 g gorzkiej lub deserowej czekolady
– 80 ml śmietanki 30%
– 1 łyżka masła
– 1–2 łyżeczki kakao lub cappuccino w proszku do oprószenia (opcjonalnie)
Przygotowanie ciasta cappuccino krok po kroku
-
Przygotowanie biszkoptu:
Piekarnik nagrzać do 180°C (góra–dół). Blachę wyłożyć papierem do pieczenia (tylko dno, boki mogą zostać nieposmarowane – biszkopt lepiej rośnie). Mąkę pszenną, ziemniaczaną, kakao oraz proszek do pieczenia przesiać razem do miski. - Białka oddzielić od żółtek, dodać szczyptę soli i ubić na sztywno, zaczynając od średnich obrotów, potem zwiększając. Gdy piana będzie już gęsta, stopniowo wsypywać cukier, cały czas ubijając, aż masa stanie się gładka, lśniąca i sztywna (ok. 7–10 minut ubijania łącznie).
- Do ubitej piany dodawać po jednym żółtku, miksując krótko, tylko do połączenia. Mieszankę suchych składników wsypać w 2–3 porcjach, delikatnie wmieszać szpatułką, wykonując ruchy od dołu do góry, aby nie zniszczyć napowietrzenia. Nie mieszać zbyt długo – tylko do zniknięcia mąki.
- Masę biszkoptową przelać do przygotowanej formy, wyrównać wierzch. Piec ok. 25–30 minut, do tzw. suchego patyczka. Po upieczeniu wyciągnąć formę, z wysokości ok. 20–30 cm upuścić ją ostrożnie na blat (w formie), aby wyrównać strukturę biszkoptu. Odstawić do całkowitego wystudzenia.
-
Przygotowanie kawowego nasączenia:
Gorącą, mocną kawę posłodzić według uznania, można dodać likier kawowy. Wystudzić do temperatury pokojowej. Biszkopt wyjąć z formy, zdjąć papier, przekroić na dwa równe blaty. Na dnie formy ułożyć pierwszy blat i równomiernie nasączyć połową kawy, używając pędzelka lub łyżki. -
Budyń do kremu cappuccino:
Z 750 ml mleka odlać ok. 250 ml, resztę zagotować z cukrem i cukrem wanilinowym. W odlanym mleku rozprowadzić proszek budyniowy, dokładnie wymieszać, aby nie było grudek. Wlać mieszankę do gotującego się mleka, energicznie mieszając. Gotować na małym ogniu, aż budyń wyraźnie zgęstnieje. Przykryć folią spożywczą „na dotyk” (bezpośrednio powierzchnię budyniu) i całkowicie wystudzić do temperatury pokojowej. -
Krem maślany z cappuccino:
Miękkie masło utrzeć na puch (ok. 5 minut) na średnich obrotach miksera. Do masła dodawać po 1–2 łyżki wystudzonego budyniu, za każdym razem dokładnie miksując. Gdy cały budyń będzie już dodany, wsypać cappuccino w proszku (4 łyżki na początek) i ponownie zmiksować. Spróbować – jeśli smak cappuccino ma być mocniejszy, dodać jeszcze 1 łyżkę. Krem powinien być gładki, puszysty i stabilny. -
Przełożenie pierwszej warstwy:
Na nasączony blat biszkoptu wyłożyć cały krem cappuccino. Rozprowadzić go równomiernie szpatułką lub nożem, szczególnie dokładnie dochodząc do brzegów, aby po schłodzeniu warstwa była równa. Wstawić formę do lodówki na ok. 20–30 minut, żeby krem lekko stężał przed dodaniem śmietany. -
Warstwa śmietankowa:
Żelatynę zalać 3 łyżkami zimnej wody, odstawić na 10 minut do napęcznienia. Następnie delikatnie podgrzać (np. w kąpieli wodnej lub kilka sekund w mikrofali), tylko do rozpuszczenia – nie zagotowywać. Śmietankę mocno schłodzoną ubić na sztywno, pod koniec dodając cukier puder. Do rozpuszczonej, przestudzonej (ale wciąż płynnej) żelatyny dodać 1–2 łyżki ubitej śmietany, dokładnie wymieszać, a potem wlać tę mieszankę do reszty śmietany, delikatnie, ale dokładnie połączyć. - Ubitą śmietanę z żelatyną wyłożyć na warstwę kremu cappuccino, wyrównać. Na wierzchu ułożyć drugi blat biszkoptu i również delikatnie nasączyć pozostałą kawą. W tym momencie ciasto najlepiej wstawić do lodówki na minimum 1 godzinę, zanim zostanie przygotowana polewa czekoladowa.
-
Polewa czekoladowa:
Śmietankę podgrzać prawie do wrzenia, zdjąć z ognia. Dodać połamaną czekoladę i masło, odczekać 1–2 minuty, a następnie mieszać, aż powstanie gładka, lśniąca polewa. Ostudzić do lekkiego zgęstnienia (powinna być płynna, ale nie gorąca), a następnie rozprowadzić na wierzchu biszkoptu. - Ciasto wstawić do lodówki minimum na 6 godzin, a najlepiej na całą noc. Przed podaniem można oprószyć wierzch kakao lub cappuccino w proszku, używając drobnego sitka, aby uzyskać delikatną, równą warstwę.
Najlepszy efekt daje użycie składników w temperaturze pokojowej do kremu maślanego (masło i budyń), bardzo dobrze schłodzonej śmietanki oraz długie, spokojne chłodzenie ciasta w lodówce – warstwy się „przegryzają”, a kawa dobrze przechodzi w biszkopt.
Wartości odżywcze ciasta cappuccino
Ciasto cappuccino siostry Anastazji to typowy deser na specjalne okazje – dość kaloryczny i sycący. Przy podziale na ok. 20 porcji z dużej blachy jedna porcja ma orientacyjnie:
– ok. 350–420 kcal (w zależności od użytej czekolady i ilości cukru)
– 5–6 g białka
– 22–26 g tłuszczu (głównie z masła, śmietany i czekolady)
– 30–40 g węglowodanów (cukier, mąka, skrobia)
Można delikatnie „odciążyć” ciasto, zmniejszając ilość cukru w budyniu i kremie śmietankowym oraz sięgając po gorzką czekoladę z większą zawartością kakao. Struktura deseru pozostanie wciąż dobra, jeśli redukcja cukru nie będzie większa niż ok. 20% w stosunku do podanych ilości.
Jak podawać i przechowywać ciasto cappuccino
Ciasto kroi się najlepiej, gdy jest dobrze schłodzone, ale nie lodowate. Po wyjęciu z lodówki warto odczekać 10–15 minut, wtedy polewa lekko zmięknie, a nożowi będzie łatwiej przeciąć wszystkie warstwy bez „rozjeżdżania” brzegów.
Do krojenia najlepiej sprawdza się długi, cienki nóż z gładkim ostrzem. Dobrym nawykiem jest przecieranie ostrza po każdym lub co drugim kawałku – szczególnie przy kremach maślanych i śmietanie, bo wtedy brzegi ciasta pozostają równe i estetyczne.
Ciasto cappuccino powinno być przechowywane w lodówce, szczelnie przykryte (pokrywą od formy lub folią spożywczą, tak aby nie dotykała wierzchu). W takich warunkach zachowuje świeżość ok. 3–4 dni. Po tym czasie biszkopt zaczyna bardziej mięknąć od nasączenia, a śmietanka traci idealną strukturę.
Podawanie ciasta cappuccino na przyjęciach
Na większe przyjęcia warto ciasto pokroić wcześniej na równe kostki i ułożyć na paterach. Dzięki stabilnemu kremowi cappuccino i usztywnionej żelatyną śmietanie, ciasto dobrze trzyma kształt w temperaturze pokojowej przez 2–3 godziny, o ile nie stoi w pełnym słońcu czy przy kaloryferze.
Do ciasta najbardziej pasuje kawa – klasyczna, czarna lub latte. Dla osób unikających kofeiny sprawdzi się kawa zbożowa; można też zmniejszyć intensywność kawy w nasączeniu i kremie, jeśli deser ma być bardziej „rodzinny” i delikatny.
Najczęstsze problemy z ciachem cappuccino i jak ich uniknąć
Biszkopt nie wyrósł lub opadł – co poszło nie tak?
Najczęstsza przyczyna to niedostatecznie ubite białka albo zbyt długie i intensywne mieszanie mąki z pianą. Białka muszą być ubite na sztywno, ale nie „przebite” – piana matowa i sucha oznacza, że białka zostały ubite za długo. Dodanie suchych składników powinno odbywać się wyłącznie szpatułką lub rózgą, bez miksera, spokojnymi ruchami od spodu ku górze.
Druga kwestia to otwieranie piekarnika w trakcie pieczenia i zbyt krótki czas wypieku. Biszkopt bardzo źle znosi przeciągi i różnice temperatur. Najlepiej piec go w spokoju, a dopiero pod koniec zajrzeć przez szybkę i sprawdzić patyczkiem. Po wyjęciu z piekarnika zrzucenie formy na blat pomaga wyrównać strukturę i ograniczyć ewentualne zapadnięcie się środka.
Krem cappuccino się zwarzył – jak ratować?
Zwarzenie kremu maślanego pojawia się najczęściej wtedy, gdy masło i budyń mają różną temperaturę. Budyń musi być całkowicie wystudzony do temperatury pokojowej, podobnie jak masło (nie prosto z lodówki, ale też nie rozpuszczone). Jeżeli do zimnego masła dodaje się za ciepły budyń, tłuszcz się topi i rozwarstwia.
Jeśli krem zaczyna wyglądać na lekko zwarzony, można spróbować go uratować delikatnym podgrzaniem – misę z kremem ustawić na kilka minut nad garnkiem z ciepłą wodą, cały czas miksując, aż masa się połączy. Gdy znów stanie się jednolita, wstawić do lodówki na 10–15 minut, a potem jeszcze raz krótko zmiksować.
Warstwa śmietankowa jest niestabilna lub zbyt sztywna
Zbyt luźna śmietanka świadczy najczęściej o braku żelatyny lub jej zbyt małej ilości, albo o niedostatecznym ubiciu kremówki. Śmietana musi być mocno schłodzona (minimum kilka godzin w lodówce), można ją nawet wstawić na 10–15 minut do zamrażarki przed ubijaniem. Miska i końcówki miksera również mogą być lekko schłodzone.
Jeżeli śmietanka wyszła za twarda i „masłowata”, oznacza to, że była ubijana za długo. W takim przypadku lepiej od razu przygotować ją od nowa, bo zbyt ubita śmietana nie połączy się dobrze z żelatyną i będzie miała grudkowatą strukturę. Przy dodawaniu żelatyny warto pamiętać o jej porządnym rozpuszczeniu i przestudzeniu – gorąca żelatyna dodana bezpośrednio do zimnej śmietany stworzy grudki.
Warianty i modyfikacje ciasta cappuccino
Ciasto cappuccino siostry Anastazji można delikatnie dostosować do własnych upodobań, nie tracąc jego charakteru. Jedną z częstych modyfikacji jest dodanie cienkiej warstwy dżemu (np. z czarnej porzeczki lub wiśni) na dolny blat biszkoptu – przed nałożeniem kremu cappuccino. Kwasowość owoców przyjemnie przełamuje słodycz kremu i podkreśla kawowy aromat.
Ciekawą wersją jest także zastąpienie części mleka w budyniu mlekiem skondensowanym niesłodzonym – krem staje się wtedy jeszcze bardziej aksamitny. Trzeba jednak uważać z ilością cukru, bo smak będzie pełniejszy i łatwo przesadzić ze słodyczą.
Osoby, które nie przepadają za wyraźnym akcentem masła, mogą zmniejszyć jego ilość w kremie do 250 g, ale wtedy warto ograniczyć mleko przy budyniu do 700 ml – krem będzie trochę lżejszy, ale wciąż stabilny. Smak cappuccino można też podbić, dodając szczyptę cynamonu lub kroplę likieru kawowego do kremu, jednak lepiej nie przesadzać, by nie zagłuszyć klasycznego aromatu.